ÖFKE DANSI

 

ÖFKE DANSI

 (Dance of Anger)

Dr. Harriet Lerner

1985

Türkçesi: Sinem Gül

Varlık Yayınları

3.Basım -2016

197 sayfa

 

Bütün kadınlara tavsiyemdir bu kitap.

Erkekler de isterse okusun tabii de ilişkilerdeki sorunları çözmek isteyen genelde kadınlar olduğu için kadınlara çözüm yolunda bir rehber niteliğinde kitap. Erkeklerin bir şey düzeltmeye çalıştığı var mı acaba?

Zaten yazar da kadınlara zaman zaman hatırlatıyor bu kadar da her şeyi çözmek için uğraşmayın, herkesin sorununu üstlenmeyin… diye.

Kadınlar binlerce yıl yok sayıldı. Değil öfkelenmek ve öfkesini göstermek, varlığı yok sayıldı. Ama var. Kadın da var öfkesi de var. Fakat bu öfkeyi erkek gibi şiddete başvurarak atmıyoruz. Kendimizi paralıyoruz. Paralamayalım.

“Tüm hayatımız buna bağlıymış gibi, ilişkilerimizi korumaya çalışırız.” diyor yazar kadınlar için. Bana sorulsa benim “Ayrıl, kanka!” diyeceğim olaylara karşı yazar yapıcı davranıyor. Zaten yazarın önerilerini dikkate alıp uygularsanız ibreyi kendinize çevirmiş olacaksınız ve sonucu belki gerçekten ayrılmak olacak. Üstelik hem sorununuzu çözmüş hem de kendinizi daha iyi tanımış olarak.

Kadınlar sanki o ilişki olmadan yaşayamayacağına inanıyor. İlişkiyi kaybetme olasılığını göze alamayıp öfkelerini bastırmayı seçiyor. Bu noktada yazar ilk ilişkimize yani aileyle olan ilişkimize bakmayı öneriyor.

Kitabın yazarı olan psikolog kadın, okuduğu bir bebek gelişimi kitabında yazanları kendi oğlu yapmıyor diye endişeleniyor. Kocası ise boş ver, iyi o, bir şeyi yok diyor. Sonra ikisi birbirine haklılıklarını ispat etmeye çalışıyor, tartışıyorlar. Bebek sonunda kitaba uygun hale gelince tartışma yorgan gitti kavga bitti diyerek sönümleniyor. Yazar kadın da buradan çıkarım yapıyor:

“Öfkemizle yaptığımız şey istenen sonucu sağlamıyorsa, en mantıklısı başka bir şey denemektir.”

Bu kapsamda yine kadın olarak kendisinin başka bir yol bulması, kocasına karşı davranışını değiştirmesi, hatta kocasına anlatmaktansa arkadaşıyla dertleşmeyi seçmesi gerektiğini anlatıyor. Başta kızdım ben bunu okurken. Yine kadın alttan alsın yani, bu mu? Ama sonra şunu ekliyor. Bir sorun olduğunu düşünen kim ise sorunu çözme sorumluluğu da ona ait.

Kitaptan bir örnek:

Kadın, kocasının ailesinin kendisine sormadan ziyarete gelmelerinden rahatsız. Kocasına bunu söylüyor ama kocası oralı olmuyor. Aralarında tartışma konusu olmuşken kadın bu konu kendisini rahatsız ettiğine göre bu konuyla uğraşmanın da kendi işi olduğunu anlayıp kocasının ailesine ziyarete gelmeden önce kendisine danışmalarını rica ediyor.

Değişimi neden kadın yapıyor?

“Görünen o ki kadın daha büyük bir acı içinde. Çünkü, bunu onun yerine başka kimse yapamazdı.”

*

Başka bir örnek:

Kadın çocuklarıyla çok ilgileniyor, baba ilgisiz. Baba çocuklara adım attığı anda kadın, onun babalığında düzeltecek bir şey buluyor, babanın çocuklarla kendi bildiği gibi ilişki kurmasına izin vermiyor. Kadın bir yandan baba çocuklarla ilgilensin istiyor, ama diğer yandan daha etkili ebeveyn olmak istiyor. Bu statüyü kaybederse kendisini yararsız hissetmekten korkuyor. Kadın bu durumu kırmak için ara sıra kendine vakit ayırıyor. Enerjisini kendine yöneltiyor. Böylece anne geriledikçe baba onun yerini alıyor.

“Çocuklar da annelerinin enerjisini kendi yaşamına yönelttiğini ve artık, bir numaralı ebeveyn olarak ona sadık kalmalarına ihtiyaç duymadığını sezinlemişlerdi. Böylece huzursuzluk ya da suçluluk duymadan babalarına yaklaşabildiler.”

Yani alan aç.

*

Kitaptaki örneklerden biri:

Kocasının ev işlerini hiç yapmamasından yakınan ve yorulan kadın kocasına sürekli yap yap diyor ama kocası tabii ki yapmıyor. Çünkü statükonun değişmesini isteyen o değil. Kadın işlerin bir kısmını yapmıyor ve zamanla adam yapar hale geliyor. Tabii ki kadının istediği mükemmellikte yapmıyor adam. Fakat kadın kocasının bu işleri kendi yöntemiyle yapmasına hazır olmalı. Surat asarak yapıyor adam. Yazar çok güzel söylüyor:

“Bugüne kadar surat asmaktan kimse ölmemiş olsa da, dünyanın duygusal kurtarıcıları olan kadınlar diğerlerinin duygularıyla baş etmeye çalışmalarına izin vermekte büyük zorluk çekerler.”

Yani izin ver.

*

Kadınlar duygusal, kocalar tepkisiz gibi bir algı var. Karı koca da bu algıyı farkında olmadan besliyor.

Kitapta evlilik terapisine gelenlerden bir örnek:

Adam işte haksızlığa uğruyor, karısına anlatıyor. Kadın sinirleniyor bu haksızlığa, öfkesini ifade ediyor. Kocası sakin. Çünkü kocası karısını, “kendisi adına tepki vermesi için kullanıyordu.”

Yani bu zokayı yutmayalım hanımlar! Kocanıza ait olan duyguları ifade etmeye ya da kendinize ait olmayan bir soruna çözüm bulmaya kalkmayın. Yani temizlik gibi düşünün.

“Erkekler, kadınlar işi onlar için yapmayı bırakmadıkça, kendi paylarına düşeni üstlenmeyeceklerdir.”

*

Bir örnek daha:

Babasıyla sorun yaşayan kadın. Babası yalnız, sürekli kızından yardım istiyor. Yazarın önerisi bu sorunu babası ve diğer aile üyeleriyle paylaşması. Ve diğer akrabalarının -özellikle kadınların- kuşaklar boyunca benzer sorunla nasıl başa çıktığı hakkında bilgi toplaması.

Ailemizin böyle bir sorunla karşılaşan ilk üyesi değiliz. Geçmişteki çözümlenmemiş sorunlar bize miras kalıyor.

Kadın, babasıyla haftada üç yerine iki kez görüşmeye başlıyor, her aradığında değil sadece cumartesileri onu alışverişe götürüyor. Başta suçluluk duyuyor. Ama öbür türlü de öfke duyacak. Bir süre suçluluk duygusuna katlanmaya karar veriyor. Nitekim zamanla suçluluk duygusu geçiyor. Babası da kızının kararlı davranışı karşısında onu aramadığı zamanlarda bir hanımla tanışıyor.

Yani her işe, her arayana koşma.

*

Eğer sürekli yaptığınız yöntem işe yaramıyorsa yöntem değiştirmek lazım değil mi?

“Labirentteki fareler bile, çıkmaz yola saptıklarında davranışlarını değiştirmeyi öğreniyorlar. Öyleyse biz neden, deney hayvanlarından daha aptalca davranıyoruz?”

Çünkü “Eski kavgaları yinelemek, bizi değişim yarattığımızda yaşayacağımız huzursuzluklardan koruyor.”

Aynı eski kavgaları sürdürmekten zevk almıyorsanız eğer değiştireceksiniz. Sonuçlarına hazır olarak.

*

“Öfkelendiğimizde, diğer insanın bize yaptığı şeye karşı o denli tepki gösteriyoruz ki, etkileşimde kendi rolümüzü görme yeteneğini kaybediyoruz.”

Kendini gözlemek kendini suçlamak değil.

“Kendini gözleme, diğerleri ile kendimiz arasındaki etkileşimi görme ve diğerlerinin bize karşı davranışlarının, bizim onlara davranışlarımızdan etkilendiğini anlama sürecidir.”

Bize nasıl davranılacağına bir yerde biz izin veriyoruz. İlişkide olduğunuz kişinin (eş, ebeveyn, arkadaş, patron vb) size davranışından memnun değilseniz bu rahatsızlığınızı sakince dile getirmeniz, sonucunda ayrılmayı göze almanız gerekiyor. Yoksa ilelebet kavga, şikayet, huzursuzluk. Bu arada sonucu her zaman ayrılık da olmayabilir. Bazen karşı taraf zannettiğinizden daha ılımlı da yaklaşabilir. Hayırlısı artık.

*

Yani öfkenizi bir mesaj gibi görün. Bir soruna işaret ediyor. Benliğimiz hakkında açık düşünmemiz gereken bir husus olduğunu gösteriyor. Çözmek isteyene bu kitap güzel fikirler sunuyor.

GARP CEPHESİNDE YENİ BİR ŞEY YOK

 

GARP CEPHESİNDE YENİ BİR ŞEY YOK

(Im Westen Nichts Neues)

Erich Maria Remarque

1929

Almanca aslından çeviren: Behçet Necatigil

Everest Yayınları

3.Basım - Haziran 2020

224 sayfa

I.Dünya Savaşı’nda Alman cephesinde askerlik yapan Paul’un saf, duru, yalın anlatımıyla savaşı okuyoruz. Asker çocukların hayatlarının kıymetsizliği, sadece birer sayı olarak varlık göstermeleri çok net hissediliyor.

Kitabın girişinde yazar kitabından şu şekilde bahsediyor:

"Bu kitap; ne bir şikayettir, ne de bir itiraf. Harbin yumruğunu yemiş, mermilerinden kurtulmuş olsa bile, tahriplerinden kurtulamamış bir nesli anlatmak isteyen bir deneme, sadece.”

Paul ve arkadaşları on sekiz yaşındayken okulda bir hocaları onları vatan millet nutuklarıyla savaşa yollamış. Gençler vatanlarını seviyor ama bu nutuk çekenleri sevmiyor.

İnsanlar savaşta ölüyor. Atlar da ölüyor. “Hayvanları harbe sokmak, alçaklığın daniskası.”

Barış yapılacağı söylentileri çıkıyor. Barış olsa ne yaparız, dönünce nasıl geçiniriz diye gelecek endişeleri baş gösteriyor. Çünkü meslekleri yok. Öğrenciliğe devam etmek içinse para lazım. Hiçbirinin durumu iyi değil.

Ölenleri gömemiyorlar. Hangi birisine yetişeceklerini bilmedikleri için.

“Onları mermiler gömüyor.”

“Mermi çukurlarındaki ölülerin kloroform ve çürümeyle karışık sıcak buharları, bize öğürtü ve fenalık veriyor.” Sf.109

İzninde eve dönüyor Paul ama evine ve ailesine yabancılaşıyor. İnsanlar hayatlarına devam ediyor çünkü.

Evladını savaşta kaybeden bir annenin acı yakarışları karşısında Paul:

“İnsan pek çok ölü gördükten sonra tek ölü için bu derece dövünmenin manasını artık kavrayamaz oluyor.” diye düşünüyor. Sf.147

Dünyamızın ve tüm insanlığın ortak acısı fakirlik var bir de. Paul’un annesi kanser. Ameliyat olacak. Ameliyatın ne kadara mal olacağını bilmiyorlar. Babası ameliyat ücretini doktora sormaya çekiniyor:

“Sorulmaz ki! Bakarsın doktor kızar, ameliyatı o yapacak çünkü.”

“İşte bizim halimiz, işte fakirlerin hali. Onlar ameliyat ücretini bile sormaya cesaret edemezler, tasasını çekerek kahrolmak onlar için daha kolay.” Sf.158

Bacağına mermi yiyor Paul, hasta treniyle eve gönderiliyor. Trendeki yatağın tertemiz çarşafına yatmaya kıyamıyor üstü başı çamur, saçları bitli olduğu için.

Bir askerin karısı ziyarete geliyor. İki yıldır görüşmemişler. Diğer askerler onlara özel alan hazırlıyor.

 Arkadaşını bayıldı sanıyor Paul ama bir bakıyor ki ölmüş.

1.Dünya Savaşı’nda zehirli gaz kullanılması kitapta şöyle geçiyor:

“Bana iki hafta istirahat verdiler, çünkü biraz gaz yuttum.” Sf.222

 Kendi durumlarıyla İngilizleri kıyaslıyor Paul:

“Bir Alman uçağına karşılık beş İngiliz, Amerikan uçağı. Siperlerdeki aç, bitap Alman askerine karşı sağlam, zinde beş düşman askeri. Bir Alman tayınına karşı, düşmanda elli kuru et konservesi.” Sf.217

Falih Rıfkı Atay’ın Zeytindağı adlı eserinde de benzer bir kıyas var:

“İngilizler çok kuvvetli idiler. Fakat en çok beni meyus eden nedir, biliyor musunuz? İngilizler refah içinde, biz değiliz. Onlar sağlam, iklime göre yapılmış esvaplarıyla, her gün tam yem alan güzel atlarıyla, lüzumsuz ölümler için ön saflara atılmış müstemlekât askerleriyle geliyorlar. Biz bazen kış, bazen yaz esvabı giyiyoruz. Atlarımız zayıf, adedimiz az ve her ölen neferi yüreğimizden veriyoruz. Ölen, eskiyen, yırtılan her şey, canımızdan, memleketimizden bir şey… İngilizler öyle mi? Hiçbir ziyan yok ki biz kolayca yerine koyabilelim ve onlar koymasınlar.”

Tevekkeli değil I.Dünya Savaşı’nda biz de Almanlar yenilince yenilmiş sayıldık.

*

Cephedeki askerin anıları olarak Paul’un ağzından dinliyorduk olayları. Son sayfada başka biri haber veriyor ki Paul ölmüş:

“1918 Ekim’inde vurulup öldü.” Sf.223

“Vurulduğu gün bütün cephe sessiz sakindi gayet; öyle ki, resmi tebliğler, batı cephesinde kayda değer yeni bir hadise olmadığı cümlesiyle yetindiler.” Sf.223

Yani Paul’ün ölümünün bir haber değeri yoktu, diğer milyonlarcası gibi.

*

Kitap, Nazi Almanyasının yasaklı kitaplarından. Alman değerlerine karşı olduğu gerekçesiyle yasaklanmış. Savaşın anlamsızlığını, Almanya’nın yetersizliğini anlattığı için.

Kitap ilk gittiği yayınevinde reddedilmiş. Kimse 1.Dünya Savaşına ilişkin bir kitap okumaz diyerekten.

1930’da bir milyon baskı yapmış. Savaşta görme yeteneğini kaybedenler için kör alfabesiyle basılan özel baskılar ücretsiz dağıtılmış.

*

Filmi de var. Belki izlerim.

 

ZEYTİNDAĞI

 

ZEYTİNDAĞI

Falih Rıfkı Atay

1932

 

Falih Rıfkı Atay, I.Dünya Savaşında Arap coğrafyasında görev almış bir subay. O döneme dair anılarını yazmış. Çok da iyi yapmış.

Cemal Paşa’nın emir subayı imiş. Kudüs taraflarında bir dağ olan Zeytindağı’nda karargahlarını kurmuşlar. Kitabın adı da buradan geliyor.

Cemal Paşa’ya ve Enver Paşa’ya gayet yerinde eleştirileri var. Cemal Paşa’yı yer yer eleştiriyor, yer yer övüyor. İyi bir asker olmadığını ama iyi bir levazımatçı olduğunu söyleyip “Keşke Enver yerine Cemal Harbiye Nazırı olsaydı! Birinci Dünya Harbi’ne girmezdik ve batmazdık.” diye ekliyor. Türkiye’yi kurtarmak için Enver’den ve Almanlardan kurtulmak gerekiyor, diye düşünüyor. Enver Paşa’ya çocuk diyen var, deli diyen var o dönem. “Enver’le Müslüman ortaçağı, bütün yeşilliği ile devam edecekti.” diyor yazar.

Vatanın içinde bulunduğu zor durumu, sefaleti, yokluğu net bir şekilde ortaya seriyor. Oralarda ne işimiz olduğunu da sorguluyor. Yüzlerce yıl bizim yani Osmanlı’nın olmuş topraklar ama Osmanlı’nın orada hakimiyet sağlayamadığını anlatıyor:

“Suriye, Filistin ve Hicaz’da: -Türk müsünüz? Sorusunun birçok defalar cevabı: -Estağfurullah! idi. Bu kıtaları ne sömürgeleştirmiş, ne de vatanlaştırmıştık.”

Oralara akıtılan kanın, zamanın, emeğin Anadolu için değerlendirilmesinin çok daha uygun olacağını anlatıyor.

“Türk enerjisi, ancak, planlanmış, nizamlanmış, inzibatlanmış bir çarka takıldığı zaman mucizeler doğurur ve Allah gibi yaratır. Hiçbir tarafı yapılmamış olan bir vatanın bayrağı Kahire’ye dikilmek için havaya giden bu enerji, boş Anadolu’yu zengin ve ümranlı bir vatan yapmak için hiçbir vakit kullanılmadı.”

Savaştaki yokluk ve sefalet içindeki halimizi şöyle açıklıyor ki bu kısım bana çok dokundu:

“İngilizler çok kuvvetli idiler. Fakat en çok beni meyus eden nedir, biliyor musunuz? İngilizler refah içinde, biz değiliz. Onlar sağlam, iklime göre yapılmış esvaplarıyla, her gün tam yem alan güzel atlarıyla, lüzumsuz ölümler için ön saflara atılmış müstemlekât askerleriyle geliyorlar. Biz bazen kış, bazen yaz esvabı giyiyoruz. Atlarımız zayıf, adedimiz az ve her ölen neferi yüreğimizden veriyoruz. Ölen, eskiyen, yırtılan her şey, canımızdan, memleketimizden bir şey… İngilizler öyle mi? Hiçbir ziyan yok ki biz kolayca yerine koyabilelim ve onlar koymasınlar.”

Bundan sonrasını kitaptan altını çizdiğim yerlerle devam etmek istiyorum. O zamanı yaşayan, gören insanın kelimeleri konuşsun:

 “1913’te bir Mustafa Kemal, yüzyıl sonrası için bile hayaldi, fantezi romanlarında bile yeri yoktu.”

 “Floransa ne kadar bizden değilse, Kudüs de o kadar bizim değildi. Sokaklarda turistler gibi dolaşıyoruz.”

 “Türkleşmiş hiçbir Arap görmedikten başka, Araplaşmamış Türk’e az rast geliyordum.”

“Osmanlı İmparatorluğunda itibar, azınlığın imtiyazı olduğu için ve Türk unsuru imtiyazsız olduğu için herhangi bir Müslüman azınlığın çocuğu olmak, Türk olmaktan daha faydalı idi.”

“Arap meselesi denen şey Türk düşmanlığı hissi idi.”

“Medine, Peygamber ölüsü ile tüccarlık eden bayağı ve ahlaksız simsar yuvalarından biridir. Her Medineli uzaklardan gelen saf saf halka, bu harap ve pis çöl köyünün taşını, toprağını, kuyu suyunu kırk defa öptüre öptüre satar.”

“Kudüs kelimesi Hıristiyanlığı hatıra getirir. Fakat ne Kudüs’te, ne de Filistin’de Hıristiyanlık diye bir mesele yoktur. Kudüs’ün Hıristiyanlığı, Ortodoks Petersburg, Protestan Berlin, dinsiz Paris, Katolik Roma ve Anglikan Londra’nın politika meselesidir. Kudüs’ün yerli meselesi, Yahudi-Arap meselesi: Bir avuç Yahudi, altı yüz bin Arap.”

“Şöyle bağıranlar:

-Altın değer ormanlarımız işlemiyor.

-Paha biçilmez madenlerimiz toprak altında yatıyor.

-Dünya değer mahsullerimiz tekniksizlikten ölüyor.

Haksızsınız: Biz, ormanlarımızı, madenlerimizi, mahsullerimizi ve sanayiimizi değil, biz Türk’ümüzü işletmiyoruz.”

Hepsi birbirinden üzücü. Şu da en üzenlerden:

Bir anne soruyor Ahmet’imi gördün mü, diye.

“Hangi Ahmed’i? Yüz bin Ahmed’in hangisini? –Bu tarafa gitmişti, diyor. O tarafa? Aden’e mi, Medine’ye mi, Kanal’a mı, Sarıkamış’a mı, Bağdat’a mı? Ahmed’ini buz mu, kum mu, su mu, skorpit yarası mı, tifüs biti mi yedi? Eğer hepsinden kurtulmuşsa, Ahmed’ini görsen, ona da soracaksın: -Ahmed’imi gördün mü?” (…) “Ahmed’i ne için harcadığımızı bir söyleyebilsek, onunla ne kazandığımızı bir anaya anlatabilsek, onu övündürecek bir haber verebilsek… Fakat biz Ahmed’i kumarda kaybettik.!”

Gerçekten binbir zorlukla elde ettiğimiz topraklarda yaşıyoruz. Atatürk'e ve ona inanarak mücadele edenlere sonsuz teşekkürler. 

Son olarak yazarın tavsiyesiyle bitirelim:

“İlim ve vatan adamı olunuz”

YOL AYRIMI

 

YOL AYRIMI

Esir Şehir Üçlemesi 3.Kitap

Kemal Tahir

İthaki Yayınları

7.Baskı - Şubat 2016

354 sayfa

 

Esir Şehir serisinin 3.kitabı.

1.kitap için bkz: ESİR ŞEHRİN İNSANLARI

2.kitap için bkz: ESİR ŞEHRİN MAHPUSU

 

Serinin ana karakteri Kamil Bey’e bu kitabın ortalarında rastlıyoruz. Kitabın başlarında sanki bu bir devam kitabı değil gibi, bir yanlışlık mı var acaba derken konu bağlanıyor ilerleyen sayfalarda.

*

1930 yılında başlıyor kitap. Tek parti dönemi. Ama yeni bir partinin kurulacağı haberi ile ortalık sarsılıyor. Kimisi bu habere temkinli yaklaşıyor, Gazi Mustafa Kemal’in muhaliflerini ortaya çıkarıp onları ortadan kaldıracağına dair şüpheler var, kimisi demokrasi adına seviniyor. Paris elçisi Fethi Bey’in açacağı bu muhalefet partisinin adı Serbest Parti. Gazi Paşa tek fırkanın denetsizliğinden, idaresizliğinden bıkmış, mecliste birbirini denetleyecek iki fırkanın varlığı, ülkede hürriyet havası estirmesi bakımından önemli diye düşünüyor. Fakat kargaşaya meydan vermemek için fırkalar arasında temelde ayrılık olmasın, ikisi yüksek bir elden idare olunsun, düşünceleri var. Halk Serbest Fırka’yı olumlu karşılıyor çünkü halkta Halk Partisi ve İsmet İnönü karşıtlığı var.

Particilik milleti bölüyor. Halk Partili olanlar yani eski Kuvay-ı Milliyeciler halkın neden kurtarıcılarına karşı olduğunu anlamıyor. Tipik seçim hikayemiz burada başlıyor. Serbest Parti kurulalı iki ay olmuş. Seçim süreci kavgalarla geçiyor. “Serbestçilerin yaydığı yalanlara göre, Milliciler bu seçimi kazanırlarsa camiler kapanacak, Kuran ortadan kalkacak…” Eskimeyen klişemiz.

Çok partili siyasi hayatın değerlendirildiği, eleştirildiği ilk bölümün ardından önceki iki kitaptan tanıdığımız isimler geliyor. Serinin önceki kitaplarından bildiğimiz Ramiz Bey (aslında öğretmen olup mahkemede hakim karşısında cahil kabadayı gibi rol kesen ağabeyimiz) bu kitapta ayrıntılı resmediliyor ve hali harap. Karısı Fatma Hanım kanserden vefat etmiş, Ramiz Efendi de derbeder olmuş.

Oğulları Kadir stajyer, avukat olacak.

Manevi oğulları Murat, Vakit gazetesi yazarı.

*

Kamil Bey eşinden boşandıktan bir yıl kadar sonra hapisten çıkmış. Arif Bey’in Amasya’daki çiftliğine gitmiş. Davalarını kazanıp sınır dışında kalan çiftliklerini ve petrol hisselerini almış. Kızıyla görüşmemiş on yıl boyunca. Kızı öldü biliyormuş onu. Kızın karşısına fakir kılıkla çıkacakmış, bakalım kendisini sevecek mi sevmeyecek mi diye, beni param için sevmesin tripleri. On yıl boyunca kafasında bunu kurmuş manyak.

Kamil Bey, eski karısının yeni kocası olan doktorun muayenehanesine gidiyor. Kendisini tanıtıp eski karısıyla görüşüyor. Kadına, kızını görmek istediğini söylüyor ama oyunla. Önce bir arkadaşı görüşecek. Kızı tartacak. Kız ne düşünür, şımarık mıdır değil midir, ona göre görüşecek Kamil Bey. Rollere, hareketlere bak koca adam.

Kamil Bey’in arkadaşı kızla görüşüyor. Babasının arkadaşı diye tanıtıyor kendisini kıza. Ayşe, babasının kendisini ve annesini başka bir kadın için terk edip Avrupa’ya gittiğini ve orada öldüğünü sanıyor. Yavrucak on yıl boyunca böyle bilmiş.

Konuşurlarken Ayşe’nin vatansever olduğu, eskinin Kuvayı Milliyesini desteklediği, Kurtuluş savaşına katılmamış insanları korkak bulduğu gibi bilgileri edinen Kamil Bey’in arkadaşı, kıza söylüyor babasının yaşadığını.

Nermin Hanım çok güzel tespit ediyor Kamil’in avanaklığını:

“Aslında kimi insanlar için tehlikeli boğuşmalara atılmak, evinin gündelik geçimini sağlamaktan daha kolay oluyor.” İsabet buyurdunuz Nermin Hanımcığım. Kamil Bey, o üstün beyefendi görüntüsünün içinde kendi kızını ve karısını umursamayan, daha büyük bir ideal olduğunu düşündüğü vatan için kendi kızını ve karısını yok sayan beceriksiz, düşüncesiz, zayıf bir adam.

*

Kitapta benim en merak ettiğim Kamil Bey ve ailesi idi. Ama başka karakterler de var. Bir Şükran Hanım ki müthiş bir insan. Zengin bir dul kadın. Hayatı ve insanları çözmüş harika bir karakter. Murat’la birbirlerini seviyorlar.

Ayşe ile de kim birbirini seviyor? Kadir. Kadir pek iyi bir karakter değil ama majör bir kötülüğü de yok. Gözü yükseklerde egolu bir tip diyelim.

Bir de Selim karakteri var, stajyer aynı zamanda gazetede çalışıyor. Saraylar öğrencilere yurt olsun, diye yazdığı için karanlık güçlerce dövülüp öldürülüyor.

Selim’e takılırlarmış “Kaçıncı Selimliğin üstünde bugün?” diye.  “Birinci Selim öfkeliyim demek, tabii Yavuz Selim. İkinci Selim, ‘Bir kadeh atalım!’ Yani Sarhoş Sarı Selim.” Üçüncü Selim’i ilk defa ölümünden az zaman önce söylemiş Selim. “Üçüncü Selim... Yenildik Kabakçı Mustafalara”

*

Murat ülkenin ve insanın durumunu düşünürken bir laf ediyor, altını çizdim:

 “Kanuni lakabı aslında, Süleyman’a, kanunsuzluk dönemi açtığı için alay olsun, hakaret olsun diye takılmıştır. Kanuni, bütün saltanat dönemini, kanunsuzluklardan kanunsuzluklara yuvarlanarak, hiç faydasız olduğundan, istememesi gerektiği halde evlatlarının etini yiyerek, yaşlanıp güçten düştüğü çağda ise en fakir reayasına bile kolayca nasip olan bir rahat döşeği bulamayarak, bir eşya gibi yüklenip zorla sürüklendiği bir seferde, yaralı bir hayvan gövdesi gibi oradan oraya atılarak, sonunda ise devletin selameti adına ölümü bile diri gösterilmek için insafsızca tartaklanmıştır.”

*

Kitap Serbest Parti’nin kuruluşuyla başlamıştı. Kapanmasıyla da son buluyor.

ESİR ŞEHRİN MAHPUSU

 

ESİR ŞEHRİN MAHPUSU

Esir Şehir Üçlemesi -2.cilt-

Kemal Tahir

1961

İthaki Yayınları

10.Baskı - Mart 2010

378 sayfa

 

Esir Şehir Üçlemesi’nin 1.cildi olan ESİR ŞEHRİNİNSANLARI’nda Kamil Bey 7 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.

Kamil Bey, cezasını çekmek üzere dört aydır bulunduğu Bekirağa Bölüğü’nden Tevkifhane’ye götürülüyor. Orada suçunu soran diğer mahkumlara “iftira” diyor ama iftira meğer hırsızların kullandığı bir ifadeymiş. O yüzden onu da hırsız sanıyorlar.

Burada koğuş insanlarını tanıyoruz. Tanımaz olaydık. Hepsi birbirinden leş, ahlaksız, şeref yoksunu insanlar. Kamil Bey de bu vesileyle pek merak ettiği halk insanlarıyla tanışmış oluyor.

Burada bizim Kamil Bey’i bir güzel soyuyorlar. Kibarlığından fark etmiyor bile soyulduğunu.

Okurken ben de Kamil Bey gibi çok rahatsız oldum. Hiç oraya ait değil bu adamcağız, hiç!

Kamil Bey sakinliğini ve beyefendiliğini uzun süre koruyor. Ama ne zaman ki eski kaldığı koğuştan arkadaşı Ramiz’in karısı Fatma Hanım kendisini ziyarete gelip kurabiye paketi getiriyor ve o paket çalınıyor… Ve biri de Fatma Hanım için orospu deyince…Gözü dönüyor Kamil Bey’in. Hiç beklemezsin. Önüne geleni yumrukluyor.

Müdürle görüşeceğim, diye gardiyana yaklaştığında gardiyanın "Sen kimsin?" sorusuna birisi “Hırsızlıktan içeride o!” deyince iyice delleniyor Kamil Bey. “Ne hırsızlığı. Ben Selim Paşanın oğlu Kamil’im!” diye bağırıyor.

 Bunu duyan Arif Bey, gardiyana kızıyor, hani gelmemişti Kamil Bey diye.

 Arif Bey de içeride yatan ama sözü geçen biri.

 Meğer Kamil Bey iftira yani onların deyimiyle hırsızlıktan girdi diye önemsememişler. Sonra işin aslı ortaya çıkınca Kamil Bey nispeten daha iyi koşullarda kalmaya başlıyor.

İçeride kaldığı süre boyunca savaş haberlerini okuyor. Arif Bey ile ülkenin geleceğine dair konuşuyor. Resimler yapıyor. Karısı ve kızının yolunu gözlüyor. Ama karısı Nermin ve kızı Ayşe ziyarete gelmiyorlar. Kıza babasının hapiste olduğunu söylememişler. Babasını Avrupa’ya gitti diye biliyor. Nermin de balolara, gezmelere gidiyor. Bunu öğrenen Kamil Bey, Nermin’i neden sevdiğini düşünürken sevmediğini fark ediyor. Ona bir mektup yazıp seni boşuyorum, dükkanları Ayşe’ye bırakıyorum, babalık haklarımı tam olarak kullanmaya başladığım zaman Ayşe’yi bulurum, yazıyor.

Yine heyecanlı bitti.

*

Burada Kamil Bey’i biraz eleştirmezsem olmaz. Vatan aşkı çok güzel, razıyız.

Ama karısı ve kızına pek bir sevgi beslememiş gibi görünüyor. Hatta çoğu zaman kızı aklına gelmiyor bile. Bunu kendisi de fark ediyor ve şok oluyor fark edince. Karısı da bugüne kadar hiç zorluk görmemiş, hiç yalnız kalmamış, ne yapsın kadıncağız? Misafir olduğu evin (halasıgilin) kurallarına uyuyor mecburen. Karısına kızmakta haksız. Karısının da kendisi gibi birden vatan aşkıyla dolmasını bekliyor ama yok ki, kadında öyle bir alt yapı, öyle bir dünya, öyle bir vizyon yok. Olurdu belki karısını kendisine denk görüp onunla açık açık konuşsa, belki anlardı kadın ama onu da hiç yapmadı. O yüzden Kamil Bey’in boşanma kararını olumlu buldum. Kadını salsın. Herkes kendi yoluna baksın. 

*

Savaşa dair haberleri gazetelerden öğrenmeye çalışıyorlar. Ama gazeteler bugün nasılsa o günlerde de öyle. Kimisi doğru, kimisi yalan haber veriyor ve hangisinin doğru, hangisinin yalan olduğu anlaşılmıyor. Kim hangisine inanmak isterse.

*

Ülkemiz gerçekten yok olmaya çok yakınmış içindeki bu hainlerle. O yüzden inancı, azmi, kararlılığı, cesareti, yılmazlığı için Atatürk’e ve doğru kişinin yanında olmayı bilmiş, akıllı, şerefli insanlara teşekkürler.

*

Devamı için bkz 3.kitap: YOL AYRIMI

UTANÇ DUYUYORUM

 

UTANÇ DUYUYORUM

Hrant Dink Cinayetinin Yargısı

Fethiye Çetin

Metis Yayınları 

2013

1. Basım - Eylül 2013 

367 sayfa 

Hrant Dink’in avukatı o dönemi ve yargılama sürecini anlatmış. O dönem yaşananları basından takip ettik basına yansıdığı kadarıyla. Ancak bizzat avukatından okumak çok kıymetli. İfade ve duruşma tutanakları ile iddianameleri de paylaşıyor tabii. En doğru kaynak oluyor bu şekilde.

*

Hrant Dink, Agos gazetesinde bir yazı dizisine başlıyor. Yıl 2004.

Sekiz makaleden oluşan bu yazı dizisinin “Türk’ten Kurtulmak” başlıklı yedinci makalesinde 1915’te yaşananların Türkler tarafından soykırım olarak tanınması yönündeki “saplantılı” çabanın Ermenilerin yaşamını zehirlediğini ve Ermeni kimliğinin sağlıklı bir biçimde inşasını engellediğini savunuyor. Ermenilerin Türklere soykırımı tanımaları için baskı yapmak yerine Ermenistan’ın refahı için çaba göstermeleri gerektiğini savunuyor.

“Ermenistan’la Tanışmak” başlıklı sekizinci makalede önceki makaleden devamla “Türk’ten boşalacak o zehirli kanın yerini dolduracak temiz kan, Ermeni’nin Ermenistan’la kuracağı asil damarında mevcuttur, yeter ki bu mevcudiyetin farkında olunsun.” yazıyor.

Yani Ermeni kimliğini Türk düşmanlığı üzerinden kuran yaklaşımı eleştiriyor.

Yazı bağlamından koparılıp cımbızlanıyor.

İhbarcılar ve şikayetçiler:

1)Türk Ortodoks Kilisesi

2)Mehmet Soykan

3)Recep Taner: Duruşmalara gelmediğinden kim olduğu bilinmiyor. İsim benzerliği değilse 23.dönem MHP milletvekili

4)Tek tip dilekçelerle M.Bahri Oral, M.Akif Baransel (ayrıca Asılsız Ermeni İddialarıyla Mücadele Federasyonu (ASEF) adına), Sema Aksu, Ramazan Aksu, Mehmet Akif Hut, Gökmen Kılıçoğlu,

Bitlis’te 1.Dünya Harbinde Ermeni Çetelerin Katliamına Uğramış Mağdurlar Derneği adına M. Törehan Serdar

5)İstanbul Emniyet Müdürlüğü Güvenlik Şube Müdürü Avni Usta

*

Dönemin Şişli Basın Savcısı Turgay Evsen işlemlere başlıyor.

05.03.2004’te tebliğ edilen ifade daveti üzerine Hrant Dink ve Agos yazı işleri müdürü Karin Karakaşlı yanlarında avukat olmadan, aynı gün gidiyorlar savcılığa.

Avukatsız gittiği ifadede Hrant Dink, Ermenilerin Türklere duyduğu öfkenin yersiz olduğunu, Ermeni kanında bulunan Türk korkusunun silinip atılması, bunun yerine Ermenistan’la ilişki kurmak gerektiğini belirtmek için Türk’ten boşalacak zehirli kanın yerini dolduracak temiz kan diye yazdığını ifade ediyor.

Savcı aynı gün “Sanıkların (Hrant/Fırat Dink ve  Agos yazı işleri müdürü Karin Karakaşlı) “TÜRKLÜĞÜ neşren TAHKİR ve TEZYİF ettikleri anlaşılmaktadır” diyor. “Şüphelenilmektedir” demesi beklenir ama o direkt “anlaşılmıştır” diyor.

Adalet Bakanlığından izin isteniyor 16 Nisan 2004’te.

Bakanlıktan izin geliyor, dava açılıyor.

Dönemin Adalet Bakanı Cemil Çiçek.

İddianame: Hazırlık No: 2004/15667 Esas no: 2004/4524 İddianame no: 2004/3035

Suç tarihi: 13.02.2004

Mahkeme: Basın davalarına bakan Şişli 2.Asliye Ceza Mahkemesi

Dosya No: 2004/184 Esas

7 duruşma yapılıyor:

1.duruşma: 06.10.2004

2.duruşma: 14.12.2004

3. duruşma: 27.05.2005

4. duruşma: 08.07.2005

5. duruşma: 27.07.2005

6. duruşma: 13.09.2005

7. duruşma: 07.10.2005

*

Avukat, suça konu edilen yazıları hakimin okumasını istiyor tabii ki. Hakim okusa bir suç unsuru olmadığını göreceğini düşünüyor. Sanki mesele hukuka uygunlukmuş gibi.

Yazının okunup anlaşılması için bilirkişi incelemesi talep ediyor avukat. Savunmasını suçun tipiklik unsuru ve kast olmadığı üzerine yapmaya çalışıyor.

Bu arada Basın Kanunu değişiyor. Yeni kanunda yazı işleri müdürünün cezai sorumluluğu kalkıyor. Yani Agos yazı işleri müdürü Karin Karakaşlı beraat edecek. O anlaşılıyor.

1.duruşma: 06.10.2004

Şikayetçilerden sadece Mehmet Soykan geliyor. Hrant ve Karin gelip savunmalarını veriyor. Hrant’ın sabıka kaydı ve dosyanın bilirkişiye gitmesinin düşünülmesi için duruşma 14.12.2004’e erteleniyor.

Olaysız geçiyor ilk duruşma.

2.duruşma: 14.12.2004

Şikayetçilerden Ramazan Aksu, Gökmen Kılıçoğlu, Mehmet Akif Baransel ve Mehmet Bahri Oran ile avukatları Av. Barış Karaoğlu, Mehmet Soykan ve vekili Av. Başbuğ Pınarbaşı geliyor. Davaya katılma talepleri kabul ediliyor ve dosyayı bilirkişiye gönderme kararı veriliyor. Duruşma 27.05.2005’e erteleniyor.

Duruşma çıkışı avukatın arkasından sloganlar atılıyor. “Ya sev ya terk et, Kahrolsun Ermeniler.”

Avukat cevap vermeyip gidiyor.

Ertesi gün gazetelerde (Yeniçağ) avukatın ortalığı karıştırdığı haberleri çıkıyor.

Bu arada bilirkişi heyetini belirliyor mahkeme. Bilirkişi heyeti:

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Usul Hukuku Ana Bilim Dalı Araştırma Görevlisi Serdar Talas, Araştırma Görevlisi Hasan Sınar, Araştırma Görevlisi Selman Dursun

Bilirkişi raporunda Türklüğü tahkir ve tezyif yoktur, tipik eylem unsuru ve özel kast yoktur, diye değerlendirme yapıyor heyet. Hukuki gerekçeleri ile iyi bir rapor sunuluyor.

3.duruşma: 27.05.2005

Avukat hanımın yanına birkaç avukat arkadaşı daha eşlik ediyor. İsabet. Tek gitmemeli.

Katılan vekillerine rapora beyan için süre veriliyor. Duruşma 08.07.2005’e erteleniyor..

 

4.duruşma: 08.07.2005

Avukat baro odasında duruşmayı bekliyor. Mübaşir seslenmiyor. Az kalsın duruşmayı kaçıracakmış. Orada hissediyor bir şeylerin ters gideceğini.

Duruşmaya Kemal Kerinçsiz ve ekibi geliyor. Hem kendi adına hem Mehmet Soykan’ın vekili olarak katılmak istiyor. Yeni müdahale talepleri oluyor başka gelenlerin.

Yeni gelenler bilirkişilerin yaşları ve kariyerlerinin yetersiz olduğunu, bilirkişilerden şikayetçi olduklarını söylüyor.

Savcı Muhittin Ayata mütalaa veriyor ceza yönünde.

Avukat mütalaaya katılmıyor tabii ki.

Kemal Kerinçsiz: “Mütalaaya katılıyoruz. Türk milletinin yüzünü ağartan bir mütalaadır” diyor. Savunma için duruşma 27.07.2005’e erteleniyor.

Bu arada Hrant Dink, bilirkişi raporu ve savcı mütalaasını Agos’ta yayımlamak istiyor. Yorumsuz yayınlayabileceğini söylüyor avukat. Bence kötü bir fikir. Zaten atmaca gibi av kovalayanlar varken onlara malzeme vermek bu.

15.07.2005’te bilirkişi raporu ve savcı mütalaası yorumsuz yayımlanıyor gazetede. Ve beklenen oluyor, dava açılıyor. Savcı Turgay Evsen. Suç: Basın Kanununa muhalefet, yargıyı etkileme suçu. Ön ödemeye tabi. Avukat ödemeyin, dava açsınlar, ellerinde malzeme yok diyor. Ah ah! Yine yanlış karar. Öde gitsin, bunların yargılamasına güvenilir mi?

Hakim Meral Tokat. Bu dava beraatle sonuçlanıyor sonuçlanmasına ama Hrant’ın ilk davadaki mahkumiyetinden sonra ve üç celsede bitiyor.

5.duruşma: 27.07.2005

Dosyanın incelemeye alınmasına karar veriliyor ve duruşma 13.09.2005’e erteleniyor.

Karar aşamasına gelmiş bir dosya ama bir şekilde karar verilemiyor. Çünkü hukuk baz alınarak yapılan bir yargılama değil.

Avukat da artık bunu anlıyor ve davayı duyurmasını söylüyor Hrant’a. Çünkü işlerin yolunda gitmediğini seziyor. Ama Hrant’ı desteklemeye gelen olmuyor yeni duruşma gününde.

6.duruşma: 13.09.2005

Dosya incelemeye alınmış olsa da araya adli tatil girmesi ve iş yükü nedeniyle incelenemediğinden erteleniyor.

7.duruşma: 07.10.2005

Karar: 6 ay hapis, sabıkasızlığı nedeniyle cezanın ertelenmesine.

Gerekçeli karar hukukî bir karardan ziyade hakimin duygu ve düşünce dünyasını anlatan bir metin gibi görünüyor.  Bir hakimden, hukuk bildiğini varsaydığımız bir insandan beklenmeyecek niteliksizlikte bir gerekçeli karar. O zamanlar için “Bu kararı o hakim yazmamıştır, yazıp önüne koymuşlardır.” diye düşünüyor avukat ve meslektaşları. Bugün ise benzer karar için yuooo gayet hakim de yazmış olabilir diyoruz biz.

*

Temyiz ediyorlar tabii.

Bu arada Eski Yargıtay Başkanı Sami Selçuk’tan da görüş alıyorlar: “Sanığın temel vurgusu ve amacı, Türk’ün zehirli kanı değil, Ermenilerde zehirli kana dönüşen saplantıdır” diye görüş bildiriyor Sami Selçuk.

Yargıtay savcısı Ömer Faruk Eminağaoğlu tebliğnamede kararın bozulmasını istiyor.

Yargıtay kararı onuyor. Yargıtay 9.Ceza Dairesi başkanı Hasan Gerçeker. Diğer hakimler: Şerif Erol, Abdürrahim Özer, Ekrem Ertuğrul, Ayşe Doğan.

(Hasan Gerçeker daha sonra Yargıtay başkanı oluyor. Ekrem Ertuğrul da daire başkanı.)

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı karara itiraz ediyor. Dosya bu kez Ceza Genel Kuruluna gidiyor. Ceza Genel Kurulu oy çokluğuyla itirazın reddine karar veriyor. (24 hakimin 18’i red kararı veriyor)

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine gidiyor dosya. AİHM  İfade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar veriyor.

*

Hrant Dink mahkumiyet kararını eleştiriyor çeşitli basın yayın organlarında. Bu defa da hakkında adli yargılamayı etkilemeye teşebbüs suçundan dava açılıyor, TCK m.288. Kemal Kerinçsiz tayfa bu davanın duruşmalarında şov yapıyor, avukatlığa yakışmayan hareketler sergiliyorlar. 

Reuters Haber Ajansı'na verdiği bir röportajda  “Elbette bu bir soykırımdır diyorum.“ demesi sebebiyle bir soruşturma daha açılıyor, TCK 301.madde Türklüğü aşağılama suçu. Hrant Dink bu arada soykırım kelimesini kullanmıyor. Bunun tarafları ayrıştırdığını düşünüyor. Ama sorarlarsa da söylerim, diyor. Burada savunması Türk sözcüğü kullanmamış olması, Türkler tarafından gerçekleştirildi dememesi. "Örgütler tarafından işlenen bir suçtur ve sorumluluğu topyekün bir millete yöneltilemez. Nasıl ki Holokaust’tan Alman Milleti değil Naziler sorumlu tutuluyorsa..."

Bu üç dava sürerken 19 Ocak 2007’de öldürüldü Hrant Dink. 

TCK 288'den açılan davadan beraat etti. 

Esas dava Yargıtay’dayken TCK 301’de değişiklik yapıldı ve Adalet Bakanından izin şartı getirildi. Bu nedenle dosya Adalet Bakanlığına gönderildi, Adalet Bakanlığı izin vermediği için dava düşürüldü.

*

Sonra Ergenekon iddianamesi yayımlanıyor. Orada da Hrant Dink’in adı geçiyor. Yani yazdığı yazıdan bağımsız operasyonel bir süreç işliyor.

Kitapta hakim, savcı, gazeteci… vb  herkesin adının geçmesini tarihi bir vesika olarak değerlendiriyorum. O kararlara imza atan hakim savcılar ne oldular, kitabı kaleme alan avukat gibi ben de merak ediyorum.